0

Bruksela II bis – informacje praktyczne

Jaki jest zakres geograficzny rozporządzenia Bruksela II bis?

Rozporządzenie Rady (WE) NR 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, zwane rozporządzeniem Bruksela II bis, stosuje się we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej z wyjątkiem Danii. Rozporządzenie jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich i jako takie ma moc nadrzędną w stosunku do prawa krajowego.

Jaki jest zakres przedmiotowy rozporządzenia?

Rozporządzenie dotyczy jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń.

Jakie sprawy objęte są zakresem stosowania rozporządzenia?

Rozporządzenie określa zasady ustalania jurysdykcji (rozdział II), uznawania i wykonywania orzeczeń (rozdział III) oraz współpracy między organami centralnymi (rozdział IV) w sprawach z zakresu odpowiedzialności rodzicielskiej. Zawiera ono szczegółowe zasady dotyczące przypadków uprowadzenia dziecka oraz praw do kontaktów z dzieckiem.

Rozporządzenie ma zastosowanie we wszystkich sprawach cywilnych dotyczących „przyznawania, wykonywania, przekazywania, pełnego lub częściowego pozbawienia odpowiedzialności rodzicielskiej”.

Do jakich dzieci rozporządzenie ma zastosowanie?

W odróżnieniu od konwencji haskiej z 1996 r. w sprawie ochrony dziecka, która ma zastosowanie do dzieci do 18 roku życia, w rozporządzeniu nie określa się wieku dzieci, które są objęte zakresem jego stosowania, pozostawiając tę kwestię do ustalenia na mocy prawa krajowego. Należy także zauważyć, że zakresem stosowania konwencji haskiej dotyczącej uprowadzenia dziecka za granicę objęte są dzieci do 16 roku życia. Mimo iż decyzje w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej w większości przypadków dotyczą małoletnich do 18 roku życia, osoby poniżej 18 lat mogą usamodzielnić się zgodnie z prawem krajowym, w szczególności w przypadku zamiaru zawarcia związku małżeńskiego.

Decyzje wydane w odniesieniu do takich osób z zasady nie kwalifikują się do spraw „odpowiedzialności rodzicielskiej” i w konsekwencji nie mieszczą się w zakresie stosowania rozporządzenia.

Jakie jest znaczenie terminu „odpowiedzialność rodzicielska”?

Termin „odpowiedzialność rodzicielska” jest zdefiniowany obszernie w art. 1 ust. 2. Obejmuje on wszystkie prawa oraz obowiązki odnoszące się do osoby i majątku dziecka przysługujące osobie posiadającej odpowiedzialność rodzicielską. Takie prawa i obowiązki mogą być przyznane orzeczeniem, z mocy prawa lub na mocy porozumienia. Katalog spraw zaliczonych do „odpowiedzialności rodzicielskiej” zgodnie z rozporządzeniem nie jest wyczerpujący, a jedynie przykładowy.

Katalog ten obejmuje:

  • prawo do pieczy na dzieckiem oraz prawo do kontaktów z dzieckiem; • opiekę, kuratelę i podobne instytucje prawne; • wyznaczenie oraz zakres zadań osoby, która jest odpowiedzialna za osobę lub majątek dziecka lub która reprezentuje je lub udziela mu pomocy; • środki mające na celu ochronę dziecka w odniesieniu do zarządzania lub rozporządzania majątkiem dziecka lub zabezpieczenia majątku dziecka; • umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej lub w placówce opiekuńczej.

Osobą posiadającą odpowiedzialność rodzicielską może być osoba fizyczna lub prawna.

Rozporządzenie stosuje się w „sprawach cywilnych”. Co znaczy określenie „sprawa cywilna”?

Rozporządzenie stosuje się w „sprawach cywilnych”. Do celów rozporządzenia pojęcie „spraw cywilnych” jest zdefiniowane szeroko i obejmuje wszystkie sprawy wymienione w art. 1 ust. 2. W przypadkach, gdy określona sprawa odpowiedzialności rodzicielskiej należy zgodnie z prawem krajowym do środków „prawa publicznego”, jak np. umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczej, rozporządzenie ma zastosowanie.

Jakie są środki odnoszące się do majątku dziecka?

Kiedy dziecko posiada majątek, może wystąpić konieczność zastosowania pewnych środków, takich jak wyznaczenie osoby lub organu w celu pomocy dziecku i reprezentowania go w sprawach majątkowych. Rozporządzenie stosuje się zatem do wszelkich tego rodzaju środków, jakie mogą być konieczne w celu zarządzania majątkiem lub jego zbycia, jeżeli przykładowo rodzice dziecka pozostają w sporze w tej kwestii lub jeżeli dziecko zostało osierocone.

Natomiast środki odnoszące się do majątku dziecka, lecz niezwiązane z odpowiedzialnością rodzicielską nie są objęte zakresem stosowania rozporządzenia, lecz rozporządzeniem Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych („rozporządzenie Bruksela I”). W każdym przypadku ocena tego, czy środek odnoszący się do majątku dziecka jest związany z odpowiedzialnością rodzicielską, czy nie, należy do sędziego.

 

Opracowała: Radca prawny Małgorzata Ciuksza

Na podstawie: Praktycznego przewodnika dotyczącego stosowania rozporządzenia Bruksela II bis, przygotowanego przez Komisję Europejską, znajdującego się na stronie: http://e-justice.europa.eu

Dodaj komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *